CÁCH THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN RONG NHO TƯƠI


Rong nho biển

Ở Việt Nam, rong nho biển hiện được nuôi trồng chủ yếu ở 2 tỉnh Khánh Hòa và Ninh Thuận nơi có vùng biển sạch ấm và độ mặn phù hợp.
Rong nho là loài rong biển giàu các hoạt chất sinh học, có cấu trúc mô lỏng lẻo, mềm và có độ ẩm cao, chiếm trên 90% khối lượng tươi. Vì thế rong nho dễ bị hư hỏng trong quá trình bảo quản. Để kéo dài thời gian sử dụng rong nho và mở rộng đầu ra cho nghề nuôi trồng rong nho, người ta đã nghiên cứu ra một số cách thức bảo quản nhằm kéo dài thời gian sử dụng của rong nho. Trong đó, phổ biến là phương pháp tách nước và ướp muối, bên cạnh đó còn sử dụng phương pháp sấy lạnh kết hợp tia hồng ngoại.

Vùng trồng rong nho chủ yếu của Việt Nam tại tỉnh Khánh Hòa. Cụ thể là Ninh Hòa và Cam Ranh

Điều kiện sống của rong nho

Rong nho được trồng theo 2 phương pháp chính là tiếp đáy hoặc thả nổi trên khay trong nước biển. Mật độ thả nuôi ban đầu từ 0,5kg/m2 đến 1kg/m2. Độ sâu nước là 0,5-0,8m. Năng suất bình quân thu khoảng 13 tấn/ha/2 tháng nuôi.

Phương pháp nuôi rong trong vẻ thả đáy
Rong nho mọc trên đáy bùn cát

Độ mặn nước biển: 32 ± 1‰, nhiệt. Theo đó độ mặn có thể điều chỉnh bằng gia giảm lượng muốn hoặc bổ sung nước máy và đo lường bằng nhiều thiết bị trong đó đơn giản nhất là thiết bị đo bên hình với chi phí thấp dễ sử dụng.
Nhiệt độ nước: 26 ± 40C. Nhiệt độ tăng đến 34 độ C sẽ khiến rong nho giảm cường độ quang hợp dẫn đến châm phát triển. Ngược lại, nhiệt độ thấp hơn 20 độ C sẽ khiến rong nho bị lụi tàn.

Theo tổ chức FAO (2003), các loài rong biển phát triển tốt trong môi trường nước biển tự nhiên với pH = 8,0-8,3.

Trong điều kiện nuôi bể, người ta có thể dùng bột cá có hàm lượng nitơ (N) và phospho (P) lần lượt là 9,71% và 0.86% khối lượng khô để bổ sung chất dinh dưỡng trong đìa nuôi/ bể nuôi rong và bón với chu kỳ 3 ngày/lần với liều 35 g/m. Khi nuôi đìa người ta chú ý thay nước ra vào để bổ sung thêm dinh dưỡng cho rong.

Như các loại nông sản khác, hao hụt chủ yếu xảy ra ở giai đoạn thu hoạch và hậu thu hoạch. Chỉ cần cải thiện giai đoạn sau thu hoạch thì sẽ giảm được mức độ hao hụt.

Thu hoạch rong nho tươi

Theo đó, phải thu hoạch rong đúng thời điểm. Cụ thể là sau từ 30 đến 45 ngày thả nuôi khi sợi rong đạt độ dài từ 5cm đến 12cm. Rong nho được thu hoạch bằng thay tỉa các nhánh đạt tiêu chuẩn. Một số doanh nghiệp còn thiết kế tiêu chuẩn đạt của rong nho tươi thu hoạch để đảm bảo chất lượng xuất khẩu. Cụ thể tiêu chuẩn phân loại khi thu hoạch rong nho tươi như sau:

Rong nho nuôi trong các vỉ khi thu hoạch chỉ cần kéo lên. Cách nuôi này đơn giản khâu thu hoạch hơn nuôi tiếp đáy

Thu hoạch rong nho 100% bằng tay
  1. Cọng rong phải tách rời không được dính chùm với phần thân bò;
  2. Rong khỏe, hạt rong mập mạp. Chùm rong không bị thưa hạt, không bị mất một khoảng hạt.
  3. Cọng rong sạch không bị dính các ký sinh vật biển như ốc…
  4. Cọng rong phải tương đống đồng đều về kích thước;
  5. Rong không bị một số vấn đề thường gặp như: chứng bạch tạng, có phần bị mềm hoại tử.

Sơ chế rong nho tươi sau khi thu hoạch

Sau khi thu hoạch khỏi thân, sợi thân rong nho có nhiều tạp chất như cát, đất, rác cũng như vi sinh vật bám trên rong, vì vậy rửa rong nho sau thu hoạch là cần thiết nhằm loại bỏ các tạp chất và vi sinh vật cũng như những rọng rong bị héo hỏng còn sót lại bám trên bề mặt của rong, giảm nguy cơ gây hư hỏng rong khi bảo quản. Đồng thời rửa rong nho cũng giúp tăng độ sáng của rong nho.

Phần sợi rong phải rửa lại sạch bằng nước biển lọc trước khi được đưa đi nuôi dưỡng từ 3 đến 4 ngày trong bể nuôi từ nước biển được lọc qua cát và than. Tại bể nuôi phải có sục khí ô-xy để giúp rong khỏe lại và vận chuyển đi xa. Điều kiện môi trường phù hợp cho rong sinh trưởng, phát triển cũng là điều kiện phù hợp cho rong lành các vết thương và phục hồi sức khỏe.

Nếu làm tốt khâu rửa sạch rong và nuôi dưỡng lại sau thu hoạch rong nho sẽ có thể giữ được từ 10 đến 15 ngày trong điều kiện khô ráo nước. Bằng không, chỉ sau 1 ngày rong sẽ bị hư.

Qua các nghiên cứu cho thấy, nước biển dùng để rửa sạch rong và nuôi lại nên lấy ở độ sâu 2-3 m khu vực ít dân cư sinh sống và phải được lọc qua 5 lớp bao gồm 2 lớp cát sạch, 1 lớp than và 2 lớp sạn. Kết quả tối ưu cho thấy, khi rửa rong với lượng nước 15 lít/kg rong tươi, thời gian rửa 7 phút/lần và số lần rửa là 3 lần thì đem lại độ sáng của rong nho cao nhất và tổng số vi sinh vật hiếu khí còn lại trên rong không đáng kể. (Theo tạp chí Khoa Học Trường ĐH Cần Thơ).

Cũng từ các nghiên cứu của ĐH Cần Thơ công bố, điều kiện tối ưu công đoạn nuôi lại rong nho là mật độ rong: 1 kg/40lít; thời gian nuôi: 3 ngày và lượng oxy hòa tan: 7ppm. Nếu nuôi rong lâu hơn và mật độ thấp hơn rong sẽ sẽ làm tăng điều kiện rong nho hấp thụ các chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, nếu cung cấp quá dư các chất dinh dưỡng thì thân đứng rong nho sẽ mọc thêm thân mới, điều này làm cho rong bị yếu đi do sự chia sẻ chất dinh dưỡng để mọc thêm thân mới.

Sau khi nuôi dưỡng, rong nho sẽ được cho vào máy quay li tâm để làm ráo nước trước khi đóng gói vận chuyển đi.

Nguyên tắc bảo quản rong nho

Rong nho khô ngâm nước sẽ “tươi” trở lại

Nguyên tắc bảo quan rong nho hiện nay là  làm sao phải giữ được màu xanh của rong (chất diệp lục và dinh dưỡng). Với những nghiên cứu lâu đời về làm sạch bề mặt rong khỏi vi sinh vật, nuôi dưỡng lại để làm lành vết thương thu hoạch và giúp rong khỏe hơn. Sau đó loại bỏ tối đa phần nước trong rong nho (bao gồm cả phần trái rong nho) để giảm khả năng vi sinh vật phát triển gây hư hại cho rong. Công nghệ tách nước rong nho đa dạng phải đảm bảo giữ được độ tươi ngon và dưỡng chất nhiều nhất có thể. 

Phương pháp tách nước rong nho ướp muối

Đây là một trong những cách bảo quản rong nho tươi đơn giản dễ làm nhất hiện nay. Các hộ gia đình quy mô nhỏ hoàn toàn có thể sử dụng để bảo quản rong nho tươi được lâu hơn. Phương pháp ướp muối gồm các bước sau:

1) Sơ chế: rong nho sau khi thu hoạch (độ tuổi thu hoạch là 35-40 ngày) khi đạt chiều dài thương phẩm 5cm cho phần thân đứng sẽ được rửa sạch rồi nuôi dưỡng lại để hồi phục trong nước biển ở nhiệt độ 28±2oC trong 3 -4 ngày;

2) Rửa: rong nho sau sơ chế được rửa bằng nước sạch. Sau khi rửa, rong nho được làm ráo trong khoảng thời gian 10 phút;

3) Ly tâm tách nước: quá trình ly tâm được thực hiện bằng máy với tốc độ quay tối đa 500 vòng/phút hoặc thiết bị quay tay trong khoảng 3 phút.

4) Ngâm muối: rong nho được ngâm trong dung dịch muối 30% trong thời gian 2 giờ với tỷ lệ rong nho tách nước/dung dịch muối là 1/3;

5) Bảo quản: rong nho sau khi ngâm muối được bao gói và bảo quản trong tủ lạnh ở 4 độ C.

Phương pháp tách nước sấy lạnh và kết hợp hồng ngoại

Bên phải: Rong nho tươi | Bên trái: Rong nho khô đã tách nước

Sorbitol là gì? Sorbitol hay còn được gọi là đường đơn sorbitol với công thức hóa học C6H14O6. Sorbitol là hóa chất với dạng lỏng màu trắng, không mùi, có vị ngọt và tan hoàn toàn trong nước, rượu Sorbitol được biết đến là hóa chất thuộc nhóm phụ gia tạo vị ngọt, được phép sử dụng trong thực phẩm. Sorbitol còn có tính khử, không thể lên men được, và rất bền trước sự tấn công của vi khuẩn.

Nguồn tham khảo:

  • FAO 2003
  • TỐI ƯU HÓA SƠ CHẾ RONG NHO (Caulerpa lentillifera J.AGARDH, 1837) SAU THU HOẠCH – Lê Thị Tưởng và Nguyễn Thị Mỹ Trang (TrườngĐại học Nha Trang)
  • THỬ NGHIỆM NUÔI TRỒNG RONG NHO (Caulerpa lentillifera J. AGARDH, 1837) TRONG BỂ VỚI CÁC MẬT ĐỘ VÀ PHƯƠNG THỨC NUÔI TRỒNG KHÁC NHAU Nguyễn Thị Ngọc Anh, Dương Thị Thanh Mai và Trần Ngọc Hải (Khoa Thủy sản, TrườngĐại học Cần Thơ)

XEM THÊM NHỮNG BÀI VIẾT LIÊN QUAN KHÁC: