3 CÔNG TRÌNH ĐỘC ĐÁO ĐỪNG BỎ QUA KHI ĐẾN NHA TRANG

Nằm ngay trung tâm TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, Tháp Bà Ponagar, chùa Phật trắng, nhà thờ núi… là những công trình kiến trúc độc đáo không thể bỏ qua khi đến Nha Trang tham quan, du lịch.

Trải qua 370 năm hình thành và phát triển, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hiện có 465 cơ sở tính ngưỡng, gồm: 258 đình, 07 đền, 153 miếu, 02 điện thờ tư gia và 45 loại hình khác (tháp, văn, chỉ, lăng, nhà thờ họ, mộ tướng quân…); trong đó có 06 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 152 di tích xếp hạng cấp tỉnh và 108 di tích chưa được xếp hạng nhưng nằm trong danh mục kiểm kê di tích.

1. THÁP BÀ PO NAGAR
2. CHÙA LONG SƠN – CHÙA PHẬT TRẮNG
3. NHÀ THỜ NÚI – NHÀ THỜ CHÁNH TOÀ – NHÀ THỜ ĐÁ NHA TRANG

THÁP BÀ PO NAGAR

Là vùng đất được hình thành gắn liền với công cuộc khai hoang lập ấp của người Việt theo đoàn quân Nam tiến vào vùng đất Nam Bộ, những lưu dân người Việt đến vùng đất Khánh Hòa từ những năm nửa cuối thế kỷ XVII, tức sau năm 1653 khi chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần cùng Cai cơ Hùng Lộc hầu lập ra 02 phủ Thái Khang và Diên Ninh. Khi đến vùng đất mới này, người Chăm-pa bản địa nơi đây đã có tín ngưỡng, tôn giáo riêng của mình và cùng với quá trình khai hoang lập làng, quy dân lập ấp, những thiết chế văn hóa truyền thống của người Việt như đình, chùa cũng được xây dựng trên vùng đất mới.

Dưới vương triều Panduranga, người Chăm xây dựng các đền tháp trên đồi Cù Lao ở xứ Kauthara, để thờ Nữ thần Ponagar là Mẹ Xứ sở của người Chăm, tên thường gọi là Tháp Bà Ponagar. Di tích có niên đại xây dựng khoảng từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ XIII. Khu đền tháp có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống tôn giáo, tinh thần của dân tộc Chăm. Mỗi công trình chứa đựng những tinh hoa nghệ thuật của văn hóa Chămpa. Với những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật tiêu biểu, năm 1979 Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích Tháp Bà Ponagar là di tích Quốc gia.

Trong quá trình tồn tại và phát triển, cư dân cổ Chămpa đã để lại một khối lượng di sản văn hóa khổng lồ cả về văn hóa vật chất, tinh thần trên dải đất miền Trung và Tây Nguyên ngày nay. Những thành tựu của nền văn hóa Chămpa được thể hiện đầy đủ và tiêu biểu trên nhiều lĩnh vực: nghệ thuật xây dựng kiến trúc đền tháp; nghệ thuật điêu khắc; bia ký; chữ viết; tôn giáo tín ngưỡng …

Tháp Bà Ponagar thuộc phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, là một quần thể kiến trúc lớn và được phân bố trên 3 mặt bằng: Tháp Cổng, Mandapa và khu đền tháp. Do biến động của lịch sử, hiện nay khu di tích còn lại 5 công trình kiến trúc ở hai mặt bằng: Gồm Mandapa (tiền đình) và Khu đền Tháp ở phía trên.

Tầng thấp: Ngang mặt đất bằng là ngôi tháp cổng mà nay không còn nữa. Từ đấy có những bậc thang bằng đá dẫn lên tầng giữa, nơi  hiện chỉ còn hai dãy cột chính bằng gạch hình bát giác, mỗi bên 5 cột có đường kính hơn 1 mét và cao hơn 3 mét. Ở hai bên các dãy cột lớn có 12 cột nhỏ và thấp hơn, tất cả lại nằm trên một nền bằng gạch cao hơn 1 mét. Tầng trên cùng là nơi các tháp được xây dựng, ngay trước mặt ngôi tháp chính. Tháp Bà Ponagar dùng để chỉ chung quần thể đền tháp này nhưng thực ra nó chỉ là tên gọi của ngọn tháp lớn nhất, cao khoảng 23m.

Kỹ thuật xây dựng giai đoạn từ thế kỷ thứ VIII đến XIII cho đến nay vẫn là điều bí ẩn dù nhiều nhà nghiên cứu đã vào cuộc, nhiều công trình khoa học đã được thực hiện. Người ta vẫn chưa hiểu được người Chăm đã làm cách nào để những viên gạch với kích cỡ 20x20cm cứ chồng khít lên nhau mà không cần bất kỳ một chất kết dính nào.

Hàng năm, từ ngày 01/3 đến 23/3 Âm lịch, người dân tổ chức Lễ hội Am Chúa (tại Am Chúa, xã Diên Điền, huyện Diên Khánh) và Lễ hội Tháp Bà Ponagar (tại Tháp Bà Ponagar, thành phố Nha Trang) để cầu quốc thái, dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Một trong những di sản độc đáo nhất trong lễ hội vía Bà ở tháp Bà là múa bóng. Tại tháp Bà có một đội múa với những diễn viên là người dân tộc Chăm, họ vui vẻ phục vụ khách du lịch và cũng sẵn lòng múa theo yêu cầu của du khách mà không lấy phí. Những bài múa nổi tiếng của dân tộc Chăm như Apsara, bến nước tình yêu, tình làng giềng… cùng tiếng khèn Saranai, trống ghi-năng vui nhộn làm say đắm bao lòng người du khách. Khi vũ công cùng dàn nhạc nhịp bước theo điệu nhảy cũng là lúc những du khách cũng lắc lư theo điệu múa, tiếng nhạc.

Xem thêm: THÁNG 3 ÂM LỊCH HÀNH HƯƠNG VỀ VỚI MẸ XỨ SỞ Ở KHÁNH HOÀ

HÀNH TRÌNH KHÁM PHÁ DI SẢN CHĂM-PA QUA CÁC THÁP CHĂM

CHÙA LONG SƠN – CHÙA PHẬT TRẮNG

Địa chỉ: 20 Đường 23/10, Phương sơn, Thành phố Nha Trang, Khánh Hòa 

Toạ lạc trên đồi Trại Thuỷ, chùa Long Sơn còn có tên gọi là Chùa Phật trắng và trước đây còn có tên là Đăng Long Tự. Được xây dựng vào thế kỷ thứ 19, với nhiều lần trùng tu và được xây lại mới vào năm 1940, Chùa Long Sơn mang nét nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc mang đậm dấu ấn thời hiện đại. Trải qua hàng trăm năm tồn tại, chùa Long Sơn đã trở thành ngôi chùa lớn nhất trong các ngôi chùa còn lại ở tỉnh Khánh Hoà đến nay, tạo nên một thắng cảnh đẹp nổi tiếng của thành phố Nha Trang xinh đẹp.

Vào mùng 1 và 15 Âm lịch hàng tháng, nhiều du khách lại tìm đến chùa Long Sơn để chiêm bái, ngắm hay hay “đi tìm” sự bình yên và thanh tịnh trong tâm hồn.

Trên đường lên đỉnh đồi Trại Thuỷ, ở điểm dừng chân thứ nhất tại bậc thứ 44, bạn sẽ được chiêm ngưỡng bức tượng Phật Tổ nhập Niết Bàn làm bằng đá hoa cương trên nền một bức phù điêu được chạm khắc tinh xảo, mô tả cảnh 49 đệ tử của Đức Phật hội tụ về trong ngày Phật nhập diệt.

Đến điểm dừng chân thứ 2 là một tháp chuông với quả Đại hồng chung nặng 1500kg do phật tử ở Huế tặng chùa vào năm 2002. Tiếng chuông vang vọng giữa núi rừng bao la khiến cho lòng người trở nên sâu lắng, cảnh vật dường như càng tĩnh lặng hơn trong không gian uy nghiêm, bình yên và an lạc nơi cửa Phật.

NHÀ THỜ NÚI – NHÀ THỜ CHÁNH TOÀ – NHÀ THỜ ĐÁ NHA TRANG

Địa chỉ: Số 01 Thái Nguyên, Phước Tân, Thành phố Nha Trang, Khánh Hòa 

Nhà thờ Đá hay còn gọi là Nhà Thờ Núi (tên chính thức là: Nhà thờ chính tòa Kitô Vua) là một nhà thờ Công giáo ở thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Nhà thờ này còn có nhiều tên gọi bình dân như: Nhà thờ Nha Trang (vì trước đây nó thuộc họ đạo Nha Trang); Nhà thờ Ðá (vì nó được xây bằng đá – Đứng từ xa nhìn, nhiều người vẫn lầm tưởng công trình kiến trúc đồ sộ này được xây dựng bằng đá chẻ, nhưng thực tế đá chẻ chỉ được dùng lát đường và sân. Còn toàn bộ các bức tường của nhà thờ được xây bằng táp lô xi măng); Nhà thờ Ngã Sáu (vì nó tọa lạc gần một xòng xoay giao thông); nhưng phổ biến hơn cả là tên gọi Nhà thờ Núi (vì nó được xây trên một núi nhỏ).

Nhà thờ toạ lạc trên đỉnh đồi Hoàng Lân, đầu đường Nguyễn Trãi giao với đường Thái Nguyên (Ngã 6) được cha sứ Louis Vallet khởi công xây dựng ngày 3-9-1928 và hoàn thành vào tháng 5-1933. Để tạo được mặt bằng trên đỉnh núi Bông, với độ cao 12m, khi xây dựng người ta phải dùng khoảng 500 trái mìn. Kiến Trúc Gothic đẹp lung linh không khác gì nhà thờ Châu Âu Nhìn tổng thể, nhà thờ có bố cục chắc khỏe với những khối đá lập thể nhỏ vươn dần từ thấp lên trời xanh. Ðiểm cao nhất nhà thờ là nơi đặt Thánh Giá trên đỉnh tháp chuông, cao 38m tính từ mặt đường. Dọc theo lối đi lên, phía bên phải là những hộc nhỏ đựng di cốt những người quá cố được ghép vào tường đá. Nhà thờ có mái vòm rộng, những ô cửa hình hoa hồng theo phong cách kiến trúc gothic đặc trưng nổi bật như một dấu son giữa lòng thành phố. Phía trong nhà thờ có không gian rộng, thoáng đạt, phân thành khu vực cung thánh và khu phía sau cung thánh rất thanh tịnh, trang nghiêm..

Điểm ấn tượng của nhà thờ núi là khu vực tháp chuông với 2 quả chuông bằng đồng được hãng chuông nổi tiếng của Pháp Bourdon Carillond chế tác. Một quả âm mi giáng và một quả âm đô và la, khi gióng lên âm thanh vang vọng khắp vùng. Đặc biệt, trên tháp chuông có gắn một chiếc đồng hồ lớn, 4 mặt hướng 4 phía, cư dân gần khu vực nhà thờ muốn biết thời gian có thể nhìn lên đó.